Lưu vực là gì? Làm sao để nhận biết và xác định lưu vực?

Lưu vực là thuật ngữ, khu vực phổ biến được nhiều người biết đến. Thậm chí lưu vực còn được phổ cập rất nhiều ở các chương trình giải dạy phổ thông. Nhưng, trên thực tế nhiều người vẫn còn rất mơ hồ về khái niệm Lưu vực là gì? và các vấn đề xung quanh nó. Do đó, bài viết dưới đây sẽ giúp bạn cung cấp thêm những vấn đề liên quan

1. Lưu vực là gì?

Lưu vực là toàn bộ phần diện tích bề mặt của các vùng như: sông, vịnh hay một số các vùng khác. Đặc biệt, phần lưu vực này thường chứa một lượng nước lớn tập trung và chỉ có 1 lối thoát duy nhất, chảy từ trên cao xuống thấp. Bên cạnh đó, các lưu vực thoát nước có thể được kể đến như: dòng mưa chảy, tuyết hay các dòng suối đổ theo dốc chạy về hướng thoát chung. Đối với những địa hình cao, dốc các lưu vực thường sẽ giao và kết nối với nhau và đổ vào các khe hay các bể chứa thấp hơn. 

Chung quy lại, lưu vực là phần nước chảy theo 1 quy luật nhất định từ cao xuống thấp. Phần cuối dòng chảy của nước thường có phần chứa lớn và tập trung, nơi này gọi là lưu vực sông

 Lưu vực là phần nước chảy theo 1 quy luật nhất định từ cao xuống thấp
 Lưu vực là phần nước chảy theo 1 quy luật nhất định từ cao xuống thấp

2. Những yếu tố quan trọng cấu tạo nên lưu vực

Để có thể hiểu hơn lưu vực là gì? bạn phải nắm được các yếu tố quan trọng để cấu tạo nên lưu vực. Những thành phần chính này bao gồm:

2.1. Địa hình

Yếu tố đầu tiên và quan trọng nhất quyết định nên một lưu vực chính là địa hình. Bởi lẽ, địa hình sẽ ảnh hưởng và quyết định trực tiếp đến dòng chảy. Nếu địa hình càng cao, lượng mưa lớn sẽ  giúp việc thoát nước nhanh hơn.

2.2. Hình dạng và kích cỡ

Bên cạnh địa hình thì hình dạng và kích cỡ cũng đóng vai trò tác động đến dòng chảy của nước. Trong trường hợp một lưu vực ngắn và rộng sẽ dễ dàng thoát nước hơn so với so với vùng có hình dạng hẹp và dài.

2.3. Loại đất

Nếu bạn chú ý quan sát, bạn sẽ thấy rằng đất các sẽ giúp nước thoát nhanh hơn, tuy nhiên việc đất có chức đất sét sẽ không thể thấm nước. Cũng chính vì lý do này, các chuyên gia cũng thường xuyên dành rất nhiều thời gian quan sát và phân tích tình trạng đất ở các lưu vực sông.

3. Phương pháp xác định lưu vực

Ngày nay, nhờ các công trình nghiên cứu và sự phát triển của khoa học kỹ thuật hỗ trợ nên việc xác định lưu vực sông cũng không còn quá khó khăn. Hiện, có 2 phương xác dùng để xác định lưu vực sông rất hiệu quả. 

Phương pháp xác định lưu vực
Phương pháp xác định lưu vực

3.1. Xác định lưu vực bằng bản đồ địa hình

Đây là phương pháp xác định lưu vực truyền thống, người ta thường sử dụng bản đồ địa hình để xác định vị trí, cao độ, và khoanh vùng vị trí đó. Các bước xác định được tiến hành bằng cách:

Bước 1: Quan sát bản đồ, xác định vị trí cần nghiên cứu, khoanh vùng địa điểm đó.

Bước 2: Xác định đường chia nước của lưu vực. Đây là công cuộc đòi hỏi sự kinh nghiệm và sự hiểu biết của người thực hiện. Ngoài ra, đây là bước tốn kha snhieue thời gian, chi phí và công sức nhất.

Bước 3: Cuối cùng, sau khi đã tiếng hành 2 bước trên, bạn cần phải tiến hành chính là xác định diện tích lưu vực và tìm kiếm những đặc trưng cần thiết nổi bậc khác để đưa vào dữ liệu 

3.2. Xác định lưu vực bằng bản đồ GIS

Khác với việc xác định lưu vực bằng bản đồ địa hình như truyền thống, ngày nay người ta sử dụng các công cụ khoa học – công nghệ để hỗ trợ. Bây giờ việc sử dụng GIS được ứng dụng rất rộng rãi, được dùng để phân tích, đánh giá và tính toán các đặc trưng của lưu vực sông.

Bên cạnh đó,  với sự phổ biến và phát triển của mạng Internet điều này góp phần hỗ trợ rất nhiều cho công cuộc xác định và phân tích  các lưu vực. Đối với phương pháp này chúng ta thường thực hiện bằng cách:

Bước 1:  Chuẩn bị số liệu cao độ (Sử dụng các số liệu hay các thiết bị máy móc đo đạc để biết được quả) 

Bước 2: Xử lý các số liệu cao độ sau khi đã xác định và có kết quả các từ bước 1 

Bước 3: Quan sát, xác định hướng dòng chảy theo mô hình 8 hướng.

Bước 4: Ngay sau bước 3, ta thực hiện đồng thời việc xác định các liên kết nước theo hướng dòng chảy là như thế nào? 

Bước 5: Đây là bước cuối cùng, tại đây bạn phải xác định được tổng toàn bộ vị trí lưu vực sông. Đồng thời bạn phải xác định tính toán được các đặc trưng riêng của lưu vực sông đó.

4. Một số lưu vực sông ở nước ta hiện nay

Ở Việt Nam ta có 2 lưu vực sông lớn mà hầu hết ai cũng biết. Bao gồm 2 lưu vực sông Mê Kông và Lưu vực đồng bằng sông Cửu Long. 

  • Lưu vực sông Mê Kông ở Tây Nguyên: Đây là vùng lưu vực thuộc địa phận của 5 tỉnh, bắt nguồn từ dãy núi 2000m, có tổng diện tích là 3920 km2 và chiều dài là 156km.  Hơn hết, đây là vùng đất sở hữu nhiều nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú và đa dạng nhất.
  • Lưu vực đồng bằng sông Cửu Long: Được chia thành 2 nhánh sông Tiền và sông Bát Sắc. Khu vực này cs diện tích lên đến 40.000 km2, chiếm 12% tổng diện tích cả nước. Thêm vào đó là khí hậu hài hòa,phân chia 2 mùa rõ rệt và là vựa Nông – Ngư nghiệp lớn nhất nước ta.

Hy vọng qua bài trên bạn đã có thể định vị được lưu vực là gì? và biết được cách xác định lưu vực sao cho hiệu quả nhất. Đặc biệt, bài viết còn bổ sung thêm nhiều điều mới mẻ hơn cho bạn.

Trả lời